EVMI Jaaroverzicht 2007

De introductie van de puC, Sonja Bakker en het gezonder maken van producten beheersten het nieuws over de levensmiddelenindustrie in 2007. Ook de vele bedrijfsovernames stonden in 2007 centraal. Een overzicht op basis van de berichtgeving op evmi.nl met links naar nieuwsberichten.

 


Product & ontwikkeling

R&D-afdelingen hebben het druk gekregen. Veel bedrijven in de levensmiddelenindustrie lichten het assortiment door om na te gaan of producten gezonder gemaakt kunnen worden. Ook nieuwe producten moeten zo gezond mogelijke ingrediënten bevatten. Daarbij wordt onder meer gekeken naar zout, suiker, voedingsvezel en de vetzuursamenstelling.

Het wordt de voedingsmiddelenindustrie echter niet gemakkelijk gemaakt om producten gezonder te maken, betoogde FNLI-directeur Philip den Ouden eind maart. 'Het aanpassen van producten is moeilijk zolang in de retail de vier marketing-P's gelden. Die van Prijs, Prijs, Prijs en Prijs.'

Zout
De Consumentenbond wakkerde in april de discussie over zout in voedingsmiddelen aan. Aanleiding was de publicatie van de nieuwe richtlijnen Goede Voeding, die medio december 2006 verschenen. Daarin was het aanbevolen dagelijkse maximum ten opzichte van de vorige richtlijnen uit 1986 verlaagd van 9 naar 6 gram.

In juli bleek de gemiddelde inname in Nederland 8,8 gram per dag te zijn. Diverse producenten leveren zoutvervangers, zoals Maxarite Delite van DSM, LactoSalt van het Franse Armor proteins, Salt Replacer van DPS en Purasal HiPure P plus en Purasal OptiForm PD Plus van Purac.

Ook kwamen er diverse vetvervangers op de markt, zoals van Friesland Foods en van DSM en Avebe.

Voedingsvezel
Bovendien worden producten steeds vaker verrijkt met voedingsvezels, zoals Sisi Frizzr. Volgens Polski Błonnik kunnen toegevoegde vezels ook en rol spelen bij gewichtsbeheersing.

Consumenten blijken erg weinig te weten over voedingsvezels. Dat blijkt uit onderzoek in opdracht van Vifit. Willem Bosman, ex-secretaris van de Commissie Richtlijnen Goede Voeding, pleitte in maart op een symposium van NVVL en FNLI voor meer differentiatie in de communicatie over voedingsvezels. 'De effecten van de traditionele voedingsvezel worden "vervuild" door de synthetische vezels die door het bedrijfleven in flesjes worden gestopt', aldus Bosman.

Nieuwe producten
Fabrikanten ontwikkelden in 2007 een heel scala aan nieuwe producten en functional foods. Zo is Bifiene van Yakult goed voor de werking van de dikke darm. LU bracht YoBreak op de markt, de eerste yoghurtbiscuit met levende yoghurtculturen. 

Coca-Cola introduceerde in januari Coca-Cola Zero, calorievrije cola voor de doelgroep jonge mannen. De onderneming introduceerde in België ook met vitamines verrijkte cola en ook Pepsi ontwikkelde een dergelijk product.

Zowel Friesland Foods als Campina kwamen met weidezuivel. Campina claimt dat deze melk een gezondere vetzuursamenstelling heeft. Unilever kwam ook in Nederland met de sojadrank Adez.

Senseo en puC
Opmerkelijke introducties waren er in het koffieschap. In september introduceerde Friesland Foods chocomelcups voor de Senseo. Die liepen direct hard.

Begin oktober kondigden Albert Heijn en C1000 de komst van een eigen koffiepadapparaat aan, de puC. Philips gaf aan te onderzoeken of daarmee geen patent van de Senseo wordt geschonden. Overigens is het Senseo-apparaat eigenlijk veel meer ontwikkeld door DE dan door Philips, berichtte evmi in augustus. 

Vrijwel direct waren de puC apparaten uitverkocht. Door een verkeerde inschatting over de vraag, beweerde AH, maar boze tongen spreken van het bewust creëren van schaarste als marketingtruc. Er was al snel kritiek op de puC.

Uit een peiling op evmi.nl bleek bovendien dat de sector twijfelt aan het succes van de puC. Zestig procent van de stemmers op de poll menen dat consumenten aan één kofiepadapparaat genoeg hebben.

Popcornwerkerslongen
Op het terrein van de productie werd er meer bekend over popcornwerkerslongen, een aandoening waardoor productiemedewerkers kunnen worden getroffen. De oorzaak blijkt diacetyl, een kunstmatige smaakstof met botersmaak die onder meer gebruikt wordt in magnetronpopcorn, korstdeeggebakjes, diepvriesvoeding en snoep.

 

Voedselveiligheid en kwaliteit

Uiteraard waren er ook dit jaar recalls. Gemiddeld was er één terughaalactie per maand. Opvallend daarbij is de toename van recalls van huismerken.

Opmerkelijk waren de recalls van diverse snacks met Staphylococcus aureus geproduceerd door Habek. Andere recalls betroffen gerookte haring van Ouwehand, haring van Ikea Food, Maltesers, Canter-ossenworst, Princess Partyfizz frisdrank, Campina chocolademelk, augurken van de C1000 en flesjes Irish coffee. Enkele andere incidenten leidden niet tot een recall, zoals de vondst van schroeven in een pak melk en metaal in babyvoeding.

UK
In de UK kreeg Cadbury een boete van 1,5 miljoen euro vanwege de verkoop van met salmonella verontreinigde chocoladerepen vorig jaar. Dat kwam bovenop de overige recallschade die het bedrijf in december van dat jaar raamde op 45 miljoen euro.

VS
Conagra Foods rekent op een schade van eveneens 45 miljoen euro door de recall van mogelijk met salmonella besmette pindakaas in de VS.

In dat land waren er veel recalls, met name door besmettingen met de E.coli-bacterie. Topps Meat moest in verband met een recall zelfs de deuren sluiten.

Zie ook:
dossier recalls

 

Mensen & bedrijven

Overnames
Het leekt wel kwartetten met bedrijven en bedrijfsonderdelen in 2007. Het aantal (aangekondigde) bedrijfsovernames was gigantisch.

Nestlé kocht in april voor 4,1 miljard euro in contanten de Amerikaanse producent van babyvoeding Gerber en werd daarmee in de VS in één klap marktleider op het gebied van babyvoeding, met een marktaandeel van 79 procent.

Campina kondigde in mei aan de Belgische kaasmakerij Passendale te verkopen aan het Franse Bongrain SA. Campina stelde dat de halfzachte kazen van Passendale niet meer in het kernassortiment passen.

Snackfabrikant Cold Food, met daarbij de merken Van Dobben en Kwekkeboom kwam in handen van Buitenhuis Snacks.

De Braziliaanse kipverwerker Perdigao nam in juni Plusfood, bekend van de Friki kip, over van Cebeco.

In de zomer barstten de overnames pas echt los. Hero kocht het merk Friso Kindervoeding van Friesland Foods.

Het Amerikaanse Kraft Foods nam de koekjesdivisie van Danone over, waaronder LU. Danone financierde daarmee de overname van Numico voor 12,3 miljard euro, die nog geen week later werd aangekondigd.

In de zomer werd ook bekend dat Nestlé en PepsiCo in het voorjaar besprekingen hadden gevoerd over een mogelijke fusie. Die waren echter op niets uitgelopen.

Producent van vlees en vleesproducten Vion wil groeien in convenience en nam daarom in september groentenproducent Oerlemans over.

In november verkocht Unilever Boursin voor 400 miljoen euro aan Le Groupe Bel.

Ingrediënten
Ingrediëntenleverancier Purac kondigde in januari aan het Amerikaanse Wilke Resources over te nemen. Cosun nam twee maanden later de producent van ingrediënten voor banketbakkers Atlanta Dethmers over.

Grondstoffenleverancier Barentz Europe mengde zich in april in de overnamestrijd en nam ingrediëntenleverancier MDB Twello over, dat opereert onder de handelsnaam Fa. L.I. Frank - Fa. Wed. W. Miedendorp.

Ook CSM roerde zich op het terrein van de overnames. In januari werd voor een bedrag van 55 miljoen dollar ADM Specialty Ingredients overgenomen, dat broodverbeteraars, bakkerijmixen en monoglyceriden maakt. De diepvries broodproducten van CSM-dochter Délices de la Tour in Frankrijk werden van de hand gedaan evenals een ander deel van Délices de la Tour. CSM kocht in juni de Amerikaanse gebakleverancier Titterington's aan, net als in augustus de Britse koekjes- en dessertmaker Kate's Cakes.

Coca-Cola werd voor 4,1 miljard dollar eigenaar van de Amerikaanse producent van vitamine- en fruitdrank Glaceau.

Eind november kocht Campina de Duitse ingrediëntenproducent Satro.

Dranken
Kampioen overnemen was in 2007 Refresco, dat in 5 jaar de omzet wil verdubbelen. In februari kocht frisdrankproducent Refresco het Poolse Kentpol, een maand later gevolgd door het Britse Histogram. In april werd mineraalwaterproducent Sun Beverages Company (SBC) overgenomen, dat activiteiten heeft in België, Frankrijk en Nederland en weer een maand later het Franse Nuits Saint-Georges Production.

Palm verkocht in augustus het Poolse Browar Belgia aan SABMiller. Die onderneming deed op haar beurt in november een bod op Grolsch.

Heineken nam onder meer de Tsjechische branchegenoot Krusovice over. Het bedrijf groeide in de eerste helft van het jaar als kool, maar toch was maar 1 procent van de omzetgroei te danken aan overnames.

Heineken en Carlsberg kondigden in oktober aan de Britse brouwer Scottish & Newcastle te willen kopen en opdelen. Die was daar echter niet van gediend, waarna een reeks biedingen en afwijzingen volgden.

Machines
Ook minder vriendelijk verliep de overnamestrijd om Stork. Het IJslandse Marel trachtte eerst Stork Food Systems in handen te krijgen en toen maar de hele onderneming. In juni deed investeringsmaatschappij Candover een bod op het Stork-concern. Dat dreigde echter te worden gefrustreerd door Marel. Eind november nam Candover alsnog Stork over. Stork Food Systems wordt doorverkocht aan het IJslandse Marel...

Marel werd ook genoemd als overnamekandidaat van CFS in Bakel, dat in februari te koop werd gezet. Stork werd trouwens ook genoemd om de machinebouwer, met onder meer vestigingen in Bakel en Weert, over te nemen. Want hoewel Stork Food Systems volgens enkele grootaandeelhouders verkocht moet worden, nam het bedrijf in januari nog Nijal over.

Fabriekssluitingen
Maar er was meer te melden dan overnames. Diverse bedrijven sloten fabrieken of openden nieuwe productielocaties.

Meest ingrijpend was de sluiting van 3 fabrieken die Unilever in oktober aankondigde. Dat leidde tot een reeks stakingsacties.

In juni besloot Friesland Foods tot de sluiting van de fabriek in Groningen. De productie van dagverse zuivelproducten werd geheel verplaatst naar Nijkerk. Een maand eerder had Campina al besloten de fabriek in Heiloo per eind 2008 te sluiten.

Friesland Foods Domo nam in april de nieuwe fabriek voor de productie van galacto-oligosachariden (gos) in Borculo officieel in gebruik.

Eind april sloot tafelzuurproducent Kühne in Ter Aar. De potten en blikken worden voortaan gevuld bij het moederbedrijf in Duitsland.

Diezelfde maand maakte Wessanen bekend de Beckers-fabriek in Tilburg te sluiten.

Eveneens in april startte Bastini in Lelystad met de bouw van een nieuwe fabriek, bijna een jaar nadat de fabriek afbrandde.

In juni verrichtte Minister van der Hoeven van Economische Zaken de officiële opening van het Top Institute for Food and Nutrition (TIFN).

In 2007 vestigde twee Japanse bedrijven R&D faciliteiten in Wageningen. In juni opende Nippon Suisan een laboratorium en in oktober werd het visverwerkende bedrijf gevolgd door sojasausproducent Kikkoman.

Personeelswisselingen
De Belg Paul Bulcke wordt de nieuwe CEO van Nestlé. Eerder werd de Nederlander Paul Polman steevast genoemd als grootste kanshebber voor de functie.

Huug de Vries (WUR) droeg in april de voorzittershamer van de NVVL over aan Hans Wildeboer van DSM.

Ex-Mora-directeur Rob Bloemscheer vertrok in november als directielid van Ouwehand.

Gert-Hein de Heer vertrok in september als Avebe-bestuursvoorzitter. Hij was pas een maand en functie en vertrok om 'persoonlijke redenen'. Hij was de opvolger van Okke Koo die de onderneming per augustus verliet.

Awards mensen
Vion-bestuursvoorzitter Daan van Doorn kreeg de ondernemersprijs van het Wagenings Universiteits Fonds.

Herwin van den Berg, marketingdirecteur van Heineken Nederland, werd in juni gekozen tot Marketeer of the Year.

Awards bedrijven
Bedrijven die producten en ingrediënten maken die de gezondheid ten goede komen, gingen aan de haal met een flink deel van de awards die in 2007 werden uitgereikt.

HiFri won de Food Valley Award in oktober met de technologie om te frituren met stoom en zonder vet.

EBI Food Safety heeft de gouden innovatieaward op de beurs FI Europe gewonnen. EBI Food Safety kreeg de award voor Listex P100, een processing aid om Listeria monocytogenes te bestrijden op vlees, vis, kaas en groente.

De gezonde minigroentensnacks van Rainbow Growers Group Vitamini's werden tijdens de Fruit Logistica in Berlijn uitgeroepen tot beste innovatie van het jaar.

Vifit Multivezel yoghurt van Campina won de Cream Award voor innovaties in zuivel.

Lipid Nutrition won de Duitse Slimming Award met het ingrediënt PinnoThin, dat het vrijkomen van 2 hongeronderdrukkende hormonen stimuleert.

De HAS Den Bosch heeft de Hbo-prijsvraag Voedingscentrum 2007 gewonnen met 'Superslierten'.

Het theeconcept Bloomingteas van de Amsterdamse thee-importeur Jasili won de Horecava Innovation Award 2007 gewonnen. De Bloomingteas komen in de theepot tot 'bloei'.

Iki Beer ontving the Fresh Ideas 2007, de innovatieaward van de Britse levensmiddelenbeurs IFE.

IJsmerk Hertog won in november de eerste FNLI Award Merk van het Jaar.

Het bedrijfsrestaurant van Unilever kreeg de Misset Catering Award voor het beste bedrijfsrestaurant, terwijl het Hartig Beleg van Zwanenberg uitgeroepen werd tot het beste nieuwe cateringproduct van Nederland.

Danone Nederland kreeg in juni de Foodmagazine Marketing Award 2007.

Sultana Hartig won in mei de gouden Wheel of Retail.

Bavaria ontving een internationale designprijs gewonnen met Swinckels' Volmaakt.

De Belgische brouwer Affligem kreeg tijdens de European Beer Star Award de gouden medaille in de wacht met Affligem Blond.

Akzo Nobel Salt viel een Golden Archer ten deel voor de Jozo Zout & Peper mix. De Golden Archers worden uitgereikt voor de meest innovatieve food en non-food producten op de Belgische markt.

Ad van Geloven won de Industributie Trofee 2007 en werd daarmee door supermarkten gekozen tot beste fabrikant.

De reclamecampagnes van Danone en Unox leverden de makers en opdrachtgevers in juli een Gouden Effie.

H.J. Heinz werd de winnaar van de verkiezing Buitendienst van het Jaar 2007.

Coca-Cola en Kellogg's kregen in Australië een Bad Product Award, een 'onderscheiding' voor bedrijven die hun verantwoordelijkheid tegenover consumenten niet serieus nemen.

 

Voeding & gezondheid

Sonja Bakker
De zeer succesvolle maar tevens bekritiseerde auteur van afslankboeken Sonja Bakker nam een prominente plaats in het nieuws in. Ze kreeg bij SBS 6 zelfs een eigen soap en verzekeringsmaatschappij Univé kondigde een Sonja Bakker-polis aan.

Diverse fabrikanten profiteren van de producten die zij in haar boeken aanprijst. Die producten hebben in 2006 een omzetgroei van 45 miljoen euro geboekt, berekende ACNielsen. Bolletje, dat zich wil profileren als ondeugend en ontwapenend, bedankte Bakker daarom. 

Tros Radar verweet Sonja Bakker ervan alleen maar dure A-merken aan te prijzen. Maar anders zijn de boeken niet meer leesbaar, meent Bakker. 

Kritiek was er ook van de Nijmeegse psychologe Tatjana van Strien. Zij beweerde dat Sonjabakkeren de stofwisseling kan verpesten.

Universitair docent aan Wageningen UR Ellen Kampman stelde echter dat het positief is dat Bakker groepen consumenten weet te bereiken die niet door wetenschappers worden onbereikbaar zijn.

In december gingen Sonja Bakker en Super de Boer een samenwerkingsverband aan.

Verzadiging
Voeding & gezondheid gaat meer en meer over overgewicht en obesitas. Industrie én consument zijn beide verantwoordelijk, zo meent de branche. Van Optimel Control met het verzadigende ingrediënt Fabuless zijn meer dan 5 miljoen flesjes verkocht, zo maakte Campina in februari bekend. Maar niet alleen consumenten zijn in het thema geïnteresseerd, ook de wetenschap is dat.

Hoeveel geconsumeerd wordt, is onder meer gerelateerd aan de portiegrootte. Een grote portie wordt later op de dag niet gecompenseerd. Kleine hapjes blijken meer te verzadigen, zo blijkt uit onderzoek naar kleine Marsjes. Calorieën in vloeibare vorm blijken minder te verzadigen.

Amerikaanse wetenschappers stellen dat er een verband is tussen de darmflora en overgewicht. Canadese onderzoekers concludeerden dat kinderen die veel light voeding krijgen, later mogelijk overgewicht ontwikkelen.

De universiteiten van Wageningen en Utrecht kondigde aan samen met levensmiddelenproducenten onderzoek te doen naar lekkere producten die tevens voor snelle verzadiging zorgen.

Rimonabant
Eind september was de antivetpil Rimonabant in de apotheek verkrijgbaar. Rimonabant wordt niet opgenomen in het basispakket van de ziektekostenverzekering. Volgens hoogleraar Renger Witkamp werkt Rimonabant overigens niet beter dan een dieet en begeleiding.


 

Marketing & sales

Prijzenslag
De vrede tussen retailers en fabrikanten over prijzen is nog niet getekend. Er kwamen opnieuw enkele conflicten naar buiten.

Hierboven verwezen we al naar de uitspraak van FNLI-voorzitter Philip den Ouden dat het prijsbeleid van de retail de industrie belemmert bij het gezonder maken van producten.

Begin februari werd bekend dat Campina met retailers onderhandelde over een hogere prijs voor de producten. Zowel Campina als Friesland Foods slaagden erin om hogere melkprijzen te krijgen.

Albert Heijn stopte in oktober met de verkoop van weidemelk van Campina. De reden daarvoor was de tegenvallende verkoop. Campina liet eerder weten dat de verkoop van de weidemelk juist zo goed liep. Campina-topman Tiny Sanders stelde dat voor Albert Heijn 'andere argumenten een rol speelden.'

In september stopte Albert Heijn met de verkoop van anderhalve literflessen Coca-Cola, Sprite en Fanta vanwege een geschil over de prijs. Dat werd pas opgelost in december.

Heineken kwam in maart in conflict met Superunie. In april sloten de partijen een akkoord. Diezelfde maand werd bekend dat Superunie en Coca-Cola het maar niet eens konden worden over de prijs van Coca-Cola Zero. Conflicten waren er ook met Storck en LU.

Dirk van den Broek zei in augustus te verwachten dat de zuivel- en broodprijzen zouden gaan stijgen als gevolg van de verhogingen van leveranciers.

Voedings- en gezondheidsclaims
De verordening voedings- en gezondheidsclaims trad op 1 juli in werking. Dat leidde tot meer berichtgeving over al dan niet onjuiste claims.

Bij gezondheidsclaims zetten de brutaalsten de toon, meent hoogleraar voedingsleer van de VU Martijn Katan. 'De communicatie richting consument over gezondheidsvoordelen is koorddansen', zei directeur Peter van Bladeren van Nestlé Research Centre in een interview met Elsevier Voedingsmiddelen Industrie.

De Reclame Code Commissie oordeelde in augustus dat Peijnenburg op de Koffieleutjes een verkeerde claim voerde. 

De Wageningse hoogleraar Frans Kok uitte kritiek op de claim van Blue Band Idee! dat het product intelligentere kinderen oplevert. In april maakte Unilever bekend de claim aan te passen. De marketingafdeling was iets te enthousiast geweest, aldus R&D directeur Jan Weststraten.

Ook op andere gezondheidsclaims is kritiek. Hoogleraar Robert-Jan Brummer stelde dat goed onderzoek naar de werking op de lange termijn van sommige functionele ingrediënten als Fabuless in Optimel Control ontbreekt.

Onderzoekers van het RIVM stelden dat van het gunstige effect van antioxidanten in mensen niet veel bewezen is.

Zie ook:
Dossier voedings- en gezondheidsclaims

Ik Kies Bewust
Het Ik Kies Bewust-logo slaat aan. Ruim driekwart van de Nederlanders kent het Ik Kies Bewust-logo. De helft stelt dat het logo van invloed is bij de aankoop van voedingsmiddelen, zo maakte de stichting achter het gezondheidslogo in januari bekend. Het logo wordt inmiddels ook in andere landen gebruikt. 

Bij de presentatie van de aangescherpte normen in maart sprak voorzitter van de wetenschappelijke adviescommissie van de Stichting Ik Kies Bewust Jaap Seidell de verwachting uit dat tientallen producten het Ik Kies Bewust-logo niet meer mogen voeren. In september bleek inderdaad dat zo'n 60 producten van de lijst moesten worden afgevoerd omdat ze niet voldeden aan de strengere criteria.

Albert Heijn maakte bekend dat producten met het Gezonde Keuze Klavertje, de tegenhanger van AH van het IKB-logo, zeer goed verkopen. Unilever maakte in september eveneens bekend dat producten met gezondheidslogo bovengemiddeld scoren. Iets meer dan de helft van de stemmers op de evmi-poll denkt echter dat producten met het Ik Kies Bewust-logo níet beter verkopen dan producten zonder het logo.

Oud-staatssecretaris Clémence Ross van Volksgezondheid werd in september de nieuwe voorzitter van de stichting Ik Kies Bewust.