Serendipiteit: geef toeval de ruimte

Dirk Balfoort-column

In een tijd waarin R&D-afdelingen binnen de voedingsindustrie nog veelal gestuurd worden aan de hand van getallen, targets of KPI’s, het zogenaamde spreadsheet management, breek ik graag een lans voor serendipiteit. Dit begrip, afgeleid van het Engelse ‘serendipity’, staat voor iets ontdekken of uitvinden waar je niet naar op zoek was. Het wordt vaak uitgelegd als een gelukkig toeval, maar ik zie het vooral als het herkennen van business opportunities die buiten de gebaande paden liggen.

Wat kunnen we verzinnen?

Om mijn fascinatie voor serendipiteit uit te leggen, gebruik ik vaak een voorbeeld van kruisbestuiving uit mijn tijd bij Friesland Foods Kievit. Als Export Manager met een technologische achtergrond kwam ik terecht in een kweekvijver voor innovatie. Door technologie gedreven, werden we voortdurend uitgedaagd om ‘met iets nieuws te komen’.

Tijdens een doodstille beurs in Brussel, waar standhouders door gebrek aan bezoekers elkaar opzochten, kwamen mijn toenmalige collega Rick Kirpestein en ik ‘toevallig’ in gesprek met Lipid Nutrition. Zij wilden dolgraag visolie leveren voor kindervoeding, maar de snelle oxidatie van de olie was een probleem. Dus bedachten we visolie in poedervorm, want bij Kievit konden we in principe alles drogen. Deze toevallige ontmoeting zou Kievit uiteindelijk tot wereldleider in geëncapsuleerde visolie voor kindervoeding maken.

Uit je comfortzone

De omschrijving van het begrip serendipiteit als ‘gelukkig toeval’ doet vermoeden, dat een afwachtende houding gewenst is. Niets is minder waar. Je kan serendipiteit niet plannen, maar wel organiseren. Het begint met een dynamisch samenspel van mensen uit verschillende disciplines en met uiteenlopende talenten. Ze moeten één ding gemeen hebben: ze voelen zich op hun gemak als ze uit hun comfortzone gehaald worden.

Het managen van serendipiteit klinkt als een contradictio in terminis, maar is wel degelijk mogelijk. Er zijn twee belangrijke verschillen met de veelgebruikte innovatiefunnel. Ten eerste worden innovaties niet gestroomlijnd en afgerekend via een methodisch model, ze zijn de resultanten van incrementele experimenten die door de organisatie gefaciliteerd worden. Dat betekent dat er tijd en capaciteit vrijgemaakt wordt om te experimenteren. Qua managementstijl ligt de nadruk op het faciliteren van ‘out of the box’ processen in plaats van het forceren van resultaten.

Een tweede verschil met de genoemde innovatiefunnel is de mate van zekerheid die gezocht of zelfs geëist wordt. Serendipiteit betekent risico’s nemen, durven investeren in bijvangst, bewust koers zetten naar blue oceans, zonder meteen het roer 180 graden om te gooien. Systematisch innoveren en serendipiteit sluiten elkaar niet uit, ze zijn complementair en versterken elkaar zelfs.

Innovatie neemt een vlucht

Als je toeval een kans wilt geven, moet je je open durven stellen voor onverwachte samenwerkingen. Daarom geloof ik in een business network als het IFFI. In wisselende formatie, voortdurend aangepast aan nieuwe inzichten, bereik je samen ongekende hoogtes en bijzondere vormen. Net als een zwerm spreeuwen.

Dirk Balfoort, eigenaar Lefka O’Life

Lefka O’Life is lid van het Ingredients for Food Innovators netwerk, een Nederlands netwerk dat senior managers en professionals uit de voedingsingrediëntenindustrie verbindt en inspireert.

Meer over
Lees ook
Aroma: geheimzinnig of zinnig geheim?

Aroma: geheimzinnig of zinnig geheim?

Eric Lemmers, Commercieel Directeur Buteressence Op één dag komt een consument maar liefst 20 tot 30 keer met aroma’s in aanraking, blijkt uit onderzoek van Buteressence. Dat zijn momenten waarop je als fabrikant het verschil kunt maken in de beleving van voeding. Want naast geur en smaak brengen aroma’s broodnodige variëteit...

Zoete praatjes

Zoete praatjes

In februari kwam het British Medical Journal met de resultaten van een metastudie naar de positieve en negatieve gevolgen van de inname van kunstmatige zoetstoffen. De conclusie, kort door de bocht: het is allemaal best ingewikkeld en we zien geen duidelijke effecten. Dat geldt overigens beide kanten op: geen meetbare gezondheidsschade,...

Murk Boerstra: ‘blijf scherp en volg de ontwikkelingen op de voet’

Murk Boerstra: ‘blijf scherp en volg de ontwikkelingen op de voet’

De naderende Brexit. Een ontwerp van het Klimaatakkoord. En een nieuwe visie op landbouw die handen en voeten moet krijgen. Nederland gaat een turbulent jaar tegemoet. Hoe beweeg je je als voedingsmiddelenbedrijf in dit dynamische speelveld? We vragen het aan Murk Boerstra, adjunct-directeur bij de Federatie Nederlandse Levensmiddelenindustrie (FNLI)....