Campagne voor inheems Afrikaans graan fonio

Fonio_foto symfonio

Foto: Symfonio

Door de oorlog in Oekraïne is er een tekort aan graan. Symfonio springt hierop in met een campagne om fonio, een van de oudste granen van Afrika, in Nederland bekender te maken. Solange Domaye, de vrouw achter Symfonio, denkt dat dit graan een oplossing voor het graantekort kan zijn.

De 43-jarige ondernemer Solange Domaye, tevens honorair consul van Tsjaad in Nederland, startte twee jaar geleden met Symfonio. Haar doel is om fonio even populair als quinoa te maken. Solange groeide op in Ndjamena, hoofdstad van het Afrikaanse Tsjaad en kwam op 21-jarige leeftijd naar Nederland. Als tienermeisje at ze thuis af en toe pap gemaakt van fonio, een van de meest voedzame Afrikaanse granen.

Fonio

Maar fonio raakte buiten beeld. Solonge: “Toen ik weer terugkwam op familiebezoek in Tsjaad merkte ik dat het niet meer geserveerd werd; Fonio was een vergeten graan.” Dat kwam onder andere omdat voedingsgewoonten van miljoenen Afrikanen zich de afgelopen decennia wijzigden. Fonio is moeilijk te verwerken, het is zo klein als een zandkorrel, het moet gepeld en van zand gescheiden worden. Dat werd tot voor kort handmatig gedaan en omdat dat zo intensief is, was het makkelijker over te stappen naar de consumptie van geïmporteerde rijst en maïs.

Nu zijn geïmporteerde granen, vooral uit het Westen, populair in veel Afrikaanse landen. Dat heeft Afrika gevoelig gemaakt voor de grote prijsstijgingen op de wereldmarkt van graanproducten. Nu de leveringen door Rusland en Oekraïne haperen, zien miljoenen Afrikanen zich geconfronteerd met een toename van de graanprijs van soms zestig procent. Een deel van het Afrikaanse antwoord op die ontwikkeling kan volgens Solange liggen in minder afhankelijkheid van het Westen door meer aanbouw van fonio in Afrika.

Het gewas doet het goed in droge klimaten in met name de Sahel-regio, heeft weinig water nodig om te groeien, is rijp in 6-8 weken, maakt de grond weer vruchtbaar en verdrijft de woestijn. Maar het wordt niet veel meer verbouwd. “Afrikanen zitten op goud zonder dat ze het beseffen ”, aldus Solange . Ze is samen met de hulporganisatie ‘Woord en Daad’ uit Gorinchem bezig om de binnenlandse productie voor lokaal gebruik in Afrika, specifiek met een project in Tsjaad en Burkina Faso, van de grond te krijgen. Zodat de afhankelijkheid van westers graan afneemt.

Symfonio

Daarnaast startte ze in Nederland een onderneming, met de naam Symfonio, en maakt ze de vraag in Nederland naar fonio groter. Zodat boeren in Afrika zich realiseren dat de teelt van fonio loont voor lokale consumptie en voor financiële onafhankelijkheid. De afgelopen twee jaar zette ze in stilte in Nederland een distributienetwerk voor biologische fonio op. Nu de basis daarvan ligt, volgt de officiële start van de campagne om fonio bekender te maken. Het streven is om binnen een jaar fonio te presenteren in alle kookprogramma’s van Nederland.

De voortekenen dat alle inspanningen succesvol worden, zijn gunstig. In 2019 werd er in de Europese Unie voor 249 ton aan fonio geïmporteerd, in 2020 266 ton en in 2021 een geschatte 453 ton. Voor 2022 wordt een verdere stijging verwacht, mede vanwege de wereldwijde graancrisis, waardoor er gezocht wordt naar alternatieven voor tarwe. “Ik schat dat we dit jaar wel eens op meer dan 800 ton uit zouden kunnen komen”, aldus Solange, die steeds enthousiastere reacties krijgt op het voor Nederland nieuwe graan.

Alternatief voor tarwe

Het Centrum tot Bevordering van de Import uit ontwikkelingslanden (CBI), onderdeel van het Nederlandse ministerie van Buitenlandse Zaken, spreekt positief over de kansen van het nieuwe graan in Nederland. ‘Een interessante vervanger van tarwe’, aldus het CBI. Daarnaast liggen er nog meer kansen: ‘Als de fonio-markt groter wordt, valt te verwachten dat er een aanzienlijke rol is weggelegd voor Nederlandse bedrijven om producten te vervaardigen met fonio als ingrediënt en export naar buurlanden.

 “We willen ervoor zorgen dat deze wereldwijde graancrisis die tot grote nood in vooral minder ontwikkelde delen van de wereld leidt, uiteindelijk iets positiefs bewerkt voor Afrikaanse boeren”, plaatst Solange haar actie in een groter perspectief. “En wel tot het besef bij Afrikanen uit vooral de Sahel-landen dat ze minder afhankelijk kunnen zijn van westerse importen en meer zelfvoorzienend kunnen worden door herontdekking van dit gewas.”

Fonio is inmiddels op meer dan 150 plekken in Nederland is dit voedingsrijke en glutenvrije Afrikaanse gewas inmiddels verkrijgbaar, vooral in natuurvoedingswinkels. Onlangs namen de Rotterdamse en Leidschendamse filialen van Albert Heijn het op in hun verpakkingsvrije assortiment.

 

Lees ook
Oorlog Oekraïne heeft geringe gevolgen voor Europese voedselzekerheid

Oorlog Oekraïne heeft geringe gevolgen voor Europese voedselzekerheid

Een onderzoek van Wageningen Economic Research heeft de effecten van de oorlog in Oekraïne op de voedselonzekerheid onderzocht. Voor de Europese Unie heeft de oorlog geringe gevolgen voor de voedselzekerheid, concluderen de onderzoekers. Wageningen Economic Research maakte het rapport in opdracht van het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit.

Royal Koopmans en CZAV bezegelen samenwerking met lancering Nedertarwe

Royal Koopmans en CZAV bezegelen samenwerking met lancering Nedertarwe

Met de lancering van Nedertarwe bezegelen Royal Koopmans en CZAV hun gezamenlijke ambitie voor smaakvolle, gezonde en duurzame voeding van dichtbij. De bedrijven willen zich inzetten om duurzamer brood beschikbaar te maken voor een groot Nederlands publiek, vanuit een eerlijke samenwerking met Nederlandse boeren.

India verbiedt export van tarwe

India verbiedt export van tarwe

De regering in India heeft de export van tarwe uit het land verboden. Vanwege slechte oogst door hittegolven zijn de graanprijzen in India hard gestegen. De Indiase autoriteiten besloten tot het exportverbod om de voedselzekerheid in het land veilig te stellen.