Interview: Zakenvrouw van het jaar runt kaas-familiebedrijf

mireille-kaptein-credits-naomi-heidinga

Mireille Kaptein leidt een familiebedrijf in de zuivelsector. Onlangs werd ze verkozen tot zakenvrouw van het jaar. ‘Wanneer je als dochter de zaak overneemt, moet je je eerst bewijzen.’

Mireille Kaptein staat al tien jaar aan het roer van Kaptein, een familiebedrijf dat groot is geworden in de kaas en boter. Ze nam, als derde generatie, in 2009 het stokje over van haar vader René, maar heeft duidelijk ambitie het bedrijf verder te brengen. ‘We werken hard aan Kaptein 4.0, om het bedrijf straks door te kunnen geven aan de volgende generatie.’

Was de verkiezing tot Zakenvrouw van het Jaar een verrassing?

‘Ja, dat kun je wel zeggen. Ik heb me hiervoor niet aangemeld. Toen ze me enkele weken voor de verkiezing benaderden, was ik verrast. Ik vind het een enorme eer. De afgelopen weken heb ik veel leuke reacties gekregen, van kaartjes, mails tot taart aan toe. Ik heb inmiddels aan het idee kunnen wennen, al weet ik nog niet helemaal wat mijn rol zal zijn. Dit komt toch een beetje tussendoor. De plannen voor dit jaar waren al gemaakt, het bedrijf gaat door. Ik zal de komende maanden mijn weg er wel in vinden.’

In je overwinningsspeech zei je dat je vrouwen wil inspireren om kansen te pakken. Vind je dat ze dat nu te weinig doen?

‘De afgelopen weken heb ik veel vragen gekregen over het glazen plafonds en vrouwenquota. Ik benader het liever positiever. In plaats van muren te zien en belemmeringen, kijk ik liever naar kansen. Vrouwen hebben daarin zelf ook een rol. Ze kunnen kansen in de zakenwereld of maatschappij zelf pakken. Staat een bedrijf er niet voor open? Dan moet je het ergens anders proberen. Er zijn nog steeds branches die door mannen gedomineerd worden. Als vrouw moet je je laten zien, en zeker niet denken in belemmeringen, of twijfelen over je kunnen.’

Hoe heb je dat zelf ervaren, als vrouw aan de leiding bij een familiebedrijf?

‘Ik heb wel moeten laten zien dat ik het kan. Wanneer je als dochter de zaak overneemt, moet je je eerst bewijzen. Niet alleen aan het personeel; ik moest ook het vertrouwen van mijn vader winnen. Ik heb mijn kans gepakt en tot op heden gaat het heel goed. Maar ik doe het niet alleen. Zo is het leuk dat ik tot zakenvrouw van het jaar verkozen ben, maar dat brengt extra drukte met zich mee. Ik ben minder op de zaak, dat betekent dat anderen meer werk moeten oppakken. Het is mooi om te zien hoe ze me hierin ondersteunen.’

Voor je het bedrijf overnam, vervulde je diverse functies voor Kaptein. Zo werkte en woonde je bijvoorbeeld vijf jaar in Parijs.

‘We zaten daar bij de Hallen in Orly. Wij verkochten Nederlandse kaas aan Franse retailers en importeerden Franse kaasjes, zoals brie voor de Nederlandse markt. Het was lekker om daar te zitten, even weg van alles. Na een aantal jaar ben ik terug naar Nederland gegaan. Ik had een Nederlandse man en daarnaast kwam in die tijd het internet op. Dat betekende dat het bedrijf vanuit Nederland gerund kon worden.’

mireille-kaptein-2-credits-naomi-heidinga

Lag het voor de hand dat je het bedrijf van je vader zou overnemen?

‘Ik heb vroeger altijd de ambitie gehad om leiding te geven aan een grote organisatie. De liefde voor de kaas en het bedrijf waren er al. Mijn vader heeft flink geïnvesteerd om Kaptein klaar te maken voor de volgende generatie, dus ik nam een sterk bedrijf over. Ik zag volop kansen om te groeien, bijvoorbeeld in de export. Ik heb dan ook niet lang getwijfeld. Mijn zus had geen interesse in die functie, al werkt ze wel in het bedrijf. Of ik het zou kunnen, daar heb ik wel over getwijfeld. Ik voel me echt verantwoordelijk voor de 180 mensen die we in dienst hebben. We zijn nu volop bezig om het bedrijf klaar te maken voor de toekomst. In de productie hebben we verschillende lijnen gemoderniseerd en we zijn bezig met de verduurzaming van het bedrijf.’

Blijft Kaptein een familiebedrijf?

‘Ik weet het niet, daar gaat het wat mij betreft niet om. Het gaat erom wat het beste is voor het bedrijf. Ik heb twee zoons, van zestien en negentien jaar. Mijn vader vond het vroeger heel fijn als mijn zus en ik in de vakanties werkten in het bedrijf, maar mijn zonen laat ik wat dat betreft vrij. Ga eerst maar eens de wijde wereld ontdekken, kom erachter wat je wil, kan en leuk vindt. Mijn oudste zoon is net terug uit Amerika, waar hij vijf maanden heeft gezeten. Dat stimuleer ik alleen maar. Als ze later terugkomen en voor Kaptein kiezen dan zou ik dat mooi vinden. Maar het hoeft niet.’

Je man Anne werkt als commercieel directeur voor het bedrijf, je zus heeft een functie en dan is er nog je vader, van wie je het stokje overnam. Hoe is het om te werken met familie?

‘Natuurlijk komt het weleens voor dat familieleden een andere mening hebben dan ik over het beleid. Ik denk dat je daarover vooral duidelijk moet zijn. Ga met elkaar om tafel zitten en bespreek het, anders blijft het op de achtergrond sudderen. Het lukt nooit om een leven lang op één lijn met elkaar te zitten. Maar het belang van het bedrijf staat altijd voorop. Je moet kijken naar wat het beste is voor het bedrijf en aan de hand daarvan beslissingen nemen.’

Hoe heb je de overname ervaren?

‘Ik heb veel gehad aan gesprekken met andere opvolgers. In alle familiebedrijven waar een overname plaatsvindt, speelt dezelfde problematiek. De overdrager moet het loslaten, degene die het overneemt moet zijn of haar plek vinden. Ik heb veel gehad aan de gesprekken, vond het enorm verrijkend. Coaching kan ook waardevol zijn. Het is belangrijk om als opvolger goed na te denken over wat je wilt bereiken, waar je naartoe wil. En dan: hoe krijg je je mensen mee? Toen ik aan het roer kwam, heb ik mijn eigen mensen om me heen verzameld. Dat geeft je de kans op een nulpunt te beginnen. Ik raad het iedereen in zo’n situatie aan.’

Wat heb je in die tien jaar veranderd?

‘We zijn als bedrijf enorm gegroeid. Onder meer door een bedrijf in Oosthuizen over te nemen waar smeltkaas gemaakt wordt. Maar vooral onze export is gegroeid. We exporteren nu naar veel meer landen. Natuurlijk zijn er aan de handel met andere landen wel allerlei regels verbonden. Daarom begrijp ik dat mijn vader daar minder mee bezig is geweest. Je moet veel dingen uitzoeken en regelen: wat voor papieren zijn nodig, welke eisen worden gesteld aan etikettering en op het gebied van transport en hygiëne? Daarom is het belangrijk om het bedrijf op het juiste moment over te dragen naar een jongere generatie. Wat ook is veranderd, is het aantal vrouwen binnen het bedrijf. Dat zijn er een stuk meer dan vroeger. Het is nu een goede mix geworden van mannen en vrouwen. Dat vind ik belangrijk: ik denk dat je elkaar kunt verrijken en aanvullen.’

mireille-kaptein-3

Is de zuivelbranche een traditionele sector?

‘Van oudsher wel, al begint dat, net als in de hele foodbranche, langzaam te veranderen. Een man aan het roer is nog steeds gangbaarder dan een vrouw. Maar er komen meer vrouwen bij. Nog steeds wordt bij bedrijfsoverdrachten eerder aan vader op zoon gedacht, dan aan vader op dochter. Dochters kunnen hierin ook hun kans pakken.’

Heb je te maken met vooroordelen als vrouwelijke leidinggevende?

‘Niet dat ik zo kan bedenken. Al vergeet ik het misschien ook snel weer. Ik richt me liever op het positieve. Als iemand geen zaken met me wil doen omdat ik een vrouw ben, vind ik dat vooral voor diegene zelf een gemiste kans.’

En hoe zit dat met de traditionele rolverdeling, bijvoorbeeld met het oog op de kinderen?

‘Mijn man en ik hebben samen voor kinderen gekozen. Dan sta je er qua opvoeding ook samen voor. We werken beiden fulltime en deden dit in het verleden ook. Dus dan is het weleens puzzelen, zoeken naar de juiste oplossing. Het is voor allebei een kwestie van water bij de wijn doen, maar het is wel heel waardevol als je daarin een goede modus kunt vinden.’

Wat doe je om te ontspannen?

‘Mijn zoons voetballen allebei, ik ga zaterdag graag naar ze kijken. Daarnaast houd ik van reizen; ik vind het heel interessant om te leren van andere culturen. Laatst waren we op een zondag allebei vroeg op en zijn we voor een ontbijtje naar Amsterdam gegaan. We wonen in een prachtig dorp, maar ik moet af en toe naar de stad. Daarnaast doe ik yoga en kan ik genieten van onze tuin.’

Hoe zie je de toekomst van het bedrijf en voor jezelf?

‘Kaptein gaat verder groeien. We blijven ons richten op nieuwe ontwikkelingen, zoals de introductie van vegan kaas. We hebben nog 4000 m2 de ruimte om uit te breiden. Daarnaast vind ik het belangrijk dat we blijven werken op een duurzame en maatschappelijk verantwoorde manier. Bijvoorbeeld door mensen met afstand tot de arbeidsmarkt een kans te geven. De laatste jaren heb ik me erg op het bedrijf gericht, het lijkt me fijn als ik de komende jaren ook extern dingen kan doen. Het doorgeven van mijn kennis over overnames van familiebedrijven bijvoorbeeld, dat lijkt me een mooie aanvulling.’

Lees ook
ABN AMRO: 'Exportwaarde van zuivel en vlees daalde in 2018'

ABN AMRO: 'Exportwaarde van zuivel en vlees daalde in 2018'

Het afgelopen jaar, 2018, groeide de waarde van de Nederlandse export aan landbouw- en voedingsproducten 1,3 procent. Deze groei is een stuk minder dan in 2017, toen groeide exportwaarde 6 procent. Dit blijkt uit cijfers van ABN AMRO. De Nederlandse export van vlees en zuivel namen in 2018 af, waarbij vooral de export naar landen buiten de EU...

FrieslandCampina neemt tweede kaasbedrijf over in VS

FrieslandCampina neemt tweede kaasbedrijf over in VS

FrieslandCampina heeft een tweede Amerikaanse kaasimporteur overgenomen. Eerder deze maand maakte het zuivelbedrijf al de overname van Jana Foods bekend, nu blijkt dat ook het bedrijf Best Cheese Coropration USA is verworven. Best Cheese Corporation is voortgekomen uit de overblijfselen van Uniekaas, een Nederlandse kaasproducent die in 2017 deels...

FrieslandCampina neemt Spaanse distributeur over

FrieslandCampina neemt Spaanse distributeur over

Koninklijke FrieslandCampina N.V. neemt de in Spanje gevestigde kaasverpakker en distributeur Millán Vicente over. Hiermee versterkt de zuivelcoöperatie de positie op de Spaanse en Portugese consumentenmarkt voor kaasproducten. Roel van Neerbos, president FrieslandCampina Consumer Dairy: “Al tientallen jaren kopen Spaanse en Portugese...