Food in Transitie 2030: niets constanter dan verandering

EVMI 1-22 Food in Transitie

De continue verandering in onze maatschappij vraagt veel van de bedrijven en mensen in de levensmiddelenindustrie. Hoe zorg je ervoor dat je vitaal, vaardig en wendbaar blijft?

Onze samenleving verandert in sneltreinvaart: de ene na de andere innovatie vliegt ons om de oren. Dit heeft directe gevolgen voor de manier waarop we werken. Denk bijvoorbeeld aan robotisering en digitalisering. Stel je voor dat je al jaren in de levensmiddelenindustrie werkt, maar dat je noodgedwongen een totaal ander takenpakket krijgt als gevolg van een nieuwe verpakkingsrobot. Wat betekent dat voor het bedrijf, maar ook voor de medewerker?

Medewerkers futureproof

Het is niet ondenkbaar dat over acht jaar een groot deel van de medewerkers in de levensmiddelenindustrie een baan heeft die nu nog niet bestaat. Of nu een functie heeft die in de tussentijd ophoudt te bestaan. Personeel dat zich niet blijft ontwikkelen, is moeilijk inzetbaar en kan op den duur niet meer functioneren in de huidige of toekomstige baan.

Dat is niet alleen een risico voor de medewerker en het bedrijf, maar voor de hele sector. Je hebt de juiste mensen met de juiste vaardigheden op de juiste plaats nodig: alleen dan borg je groei.

Dit is een probleem waar we nu mee aan de slag moeten. We kunnen het ons niet permitteren om hier langer mee te wachten. Door nu te weten welke transities effect hebben op je bedrijf en medewerkers, kun je alvast een brug gaan bouwen voordat de kloof onoverbrugbaar is.

Door medewerkers nu mee te nemen in de visie voor de toekomst zet je als bedrijf een belangrijke eerste stap. Medewerkers perspectief bieden in die transities is een kans voor de hele sector. Juist in een tijd waarin de oververhitte arbeidsmarkt veel beweging brengt. Doe je dat niet? Dan dienen de problemen zich een voor een aan: een drastisch tekort aan medewerkers, verhoogde uitstroom en als gevolg hiervan productielijnen die (gedeeltelijk) stilstaan.

Beter, maar ook anders

De levensmiddelenindustrie staat voor verschillende uitdagingen. De wereldwijde vraag naar voedsel zal tot 2050 naar verwachting met maar liefst 60% stijgen. Hiernaast verandert de consumentbehoefte in toenemende mate.

Met onze huidige manier van produceren kunnen we niet aan deze vraag voldoen. Er zullen transities gemaakt moeten worden. Producten met plantaardige eiwitten, in plaats van dierlijke eiwitten. Producten die vers, onbewerkt en lokaal zijn, met minder zout en suiker. Producten die duurzaam geproduceerd worden, met transparantie in de keten en herbruikbaar verpakkingsmateriaal.

Ruimte voor innovaties

Om deze vragen te kunnen beantwoorden, moeten we vernieuwing aanbrengen in ons productieproces. Verschillende partijen binnen de Nederlandse foodsector spreken zich hierover uit. Brancheorganisaties zoals Federatie Nederlandse Levensmiddelen Industrie (FNLI), maar ook de Wageningen University & Research (WUR) wijzen op het belang van de levensmiddelenindustrie om te anticiperen op verandering en innovatie, en zodoende een toonaangevende internationale positie in te nemen.

De concurrentie in de levensmiddelenindustrie is groot: nationaal, via de supermarkten op prijs, en internationaal, bijvoorbeeld door consolidatie van grote bedrijven. Hierdoor wordt er scherp gekeken naar de efficiency binnen het productieproces. Dit kan voor sommige organisaties een behoorlijke uitdaging zijn.

In de sector is er steeds meer sprake van automatisering, robotisering en digitalisering. Door deze innovaties slim in te zetten, kunnen ze een groot impact hebben op jouw productieproces. Zo helpen de nieuwste technische ontwikkelingen ons om productielijnen aan elkaar te koppelen, waardoor fabrieken het productiewerk vrijwel autonoom kunnen verrichten.

Hierdoor produceer je niet alleen efficiënter, maar ontzorg je ook je medewerkers. Steeds meer repetitieve en fysiek zware taken kunnen worden overgenomen door robots. Het verder automatiseren van productieprocessen biedt ook de kans om sneller te kunnen anticiperen op de veranderende klantvraag.

EVMI 1-22 Food in Transitie 2

Juiste mensen op juiste plek

De levensmiddelenindustrie is een stabiele sector, die al jaren groei kent in het aantal werkzame personen en banen. Volgens het CBS is het aandeel openstaande vacatures binnen onze sector zelfs 18,5% van het totaalaantal vacatures in de Nederlandse industrie.

Door de recordkrapte op de arbeidsmarkt is de zoektocht naar passend personeel een flinke uitdaging. Uit onderzoek van werkgeversvereniging AWVN blijkt zelfs dat 4 van de 5 werkgevers last ervaren van de krappe arbeidsmarkt. Voor bedrijven in onze sector helpt het stoffige imago van de levensmiddelenindustrie niet bepaald mee.

Een veranderende arbeidsmarkt betekent ook een veranderende wervingsprocedure. Dit houdt in dat we zorgvuldig om moeten gaan met de groep die overblijft. Bedrijven kunnen het zich niet permitteren om allerlei drempels op te werpen, zoals het stellen van (te) hoge eisen in hun wervingsproces. We moeten het mensen juist makkelijker maken om in de food aan de slag te gaan. We moeten onze drempels verlagen, zichtbaar zijn en een ingang bieden met perspectief op begeleiding en opleidingen. 
Vanzelfsprekend geldt dit ook voor ons huidige personeel: die moeten we de gelegenheid geven om zich te ontwikkelen en door te kunnen groeien. Zo lossen we bezettingsproblemen intern op en maken we van de levensmiddelenindustrie een aantrekkelijke werkgever.

Wat kan ik nu al doen?

Wil je bijblijven? Zorg er dan voor dat vitaliteit, vaardigheid en wendbaarheid de hoofdrol spelen binnen jouw bedrijf. Organisaties dienen zo ingericht te worden dat ze goed kunnen gedijen in veranderende omstandigheden. Door deze drie elementen als goed geoliede tandwielen in te richten, helpen ze jouw bedrijf te groeien in plaats van het in de toekomst te laten stagneren.
De kunst van verandering is om het in je voordeel te gebruiken: kansen te signaleren binnen uitdagingen en deze met beide handen aan te grijpen.

De sleutel naar de toekomst

Dit is het uitgelezen moment om aan de slag te gaan met het slimmer vormgeven van onze werkwijze. Hierin is het niet alleen belangrijk om aandacht te besteden aan de verankering van vitaliteit, wendbaarheid en vakmanschap, maar ook aan het creëren van een goede balans tussen mens en techniek binnen jouw bedrijf. Want: alleen door hierin de juiste balans te vinden, bereik je innovatiesucces.

Uit data van de Erasmus Concurrentie en Innovatie Monitor komt naar voren dat sociale innovatie 59-79% bijdraagt aan het innovatiesucces van Nederlandse bedrijven, terwijl dit voor technologische innovatie 21-41% is. Voor succesvolle innovatie heb je mens én techniek nodig: het een kan niet zonder het ander. Food is in transitie. Bedrijven en medewerkers moeten gezamenlijk mee in die verandering, wil de Nederlandse levensmiddelenindustrie haar vooraanstaande concurrentiepositie kunnen bewaren.

De aankomende jaren staat de levensmiddelenindustrie voor veel uitdagingen. Sommige hiervan, zoals het naderende voedseltekort, staan nu nog in de kinderschoenen, maar hebben de potentie om de sector compleet te veranderen. Want wat als het tekort zich sneller ontwikkelt dan gedacht? Dan ontstaat er een probleem: een bedreiging voor de gezondheid van de sector. Om bestaansrecht te hebben in de toekomst, moeten bedrijven mee op de golf van verandering.

Maar waar begin je dan als bedrijf? Transitie kan overweldigend zijn, daarom geeft Food in Transitie 2030 bedrijven binnen de levensmiddelenindustrie de kans om aan te haken.

Door nu in beweging te komen en je aan te sluiten, maak jij jouw organisatie futureproof voor de uitdagingen van 2030. Stilstaan is geen optie: zijdelings ingehaald worden door je concurrentie, dat wil niemand.

Food in Transitie

De artikelreeks ‘Food in Transitie 2030’ gaat in op de ontwikkelingen die de aankomende jaren van belang zijn voor de levensmiddelenindustrie. Wat staat op het op het punt te veranderen binnen de sector? Wat voor impact hebben deze ontwikkelingen op bedrijven? En: hoe gaan werkgevers en -nemers in onze sector om met deze uitdagingen?

Food in Transitie 2030 is een initiatief van Stichting Ontwikkelingsfonds Levensmiddelenindustrie (SOL). SOL is van én voor de sector. Wij gaan graag in gesprek met bedrijven over het futureproof worden én blijven in tijden van transitie.

Lees ook
Food in Transitie 2030: Technische én sociale innovatie

Food in Transitie 2030: Technische én sociale innovatie

Wetenschappelijk onderzoek en innovatie zijn niet meer weg te denken uit onze samenleving. Alles kan beter, mooier én sneller. De druk om bij te blijven ligt dus hoog: het is innoveren of verzuipen.

Goede processing is de sleutel

Er is een trend merkbaar om onbewerkt en onverhit voedsel te eten. De aspecten microbiologie en kwaliteit worden vaak vergeten. Een vers geplukte appel zal het maximale aan werkzame vitamines en enzymen bevatten.

Processing en innovatie

Processing en innovatie

Column - Henk Jan van Lent